آموزش تعویض شمع خودرو + ویدیو، علائم خرابی و نکات مهم

تعویض شمع خودرو یکی از کارهای ساده و مهمی است که هر مالک خودرویی، به‌خصوص کسانی که ماشین چینی دارند، باید با آن آشنا باشد. شمع‌ها به عنوان یکی از قطعات مصرفی خودرو نقش بسیار مهمی در روشن شدن موتور، احتراق سوخت و عملکرد کلی خودرو دارند. اگر شمع‌ها به‌موقع تعویض نشوند، مصرف سوخت بالا می‌رود، قدرت موتور کم می‌شود و ممکن است هزینه‌های بیشتری را به شما تحمیل کند. در ادامه، علائم خرابی و مراحل دقیق تعویض شمع خودرو را برایتان توضیح می‌دهیم تا بتوانید با اطمینان خاطر این کار را انجام دهید یا حداقل بدانید چه زمانی باید اقدام کنید.

شمع خودرو قطعه کوچکی است که جرقه الکتریکی ایجاد می‌کند تا مخلوط هوا و سوخت در سیلندرها بسوزد. در خودروهای چینی مثل چری تیگو، فیدلیتی، جک S5، لاماری یا ام وی ام که در بازار ایران محبوب هستند، کیفیت سوخت و شرایط رانندگی در شهرهای شلوغ باعث می‌شود شمع‌ها زودتر فرسوده شوند. تعویض منظم این قطعه نه تنها عملکرد موتور را بهتر می‌کند بلکه عمر موتور را هم افزایش می‌دهد و از تعمیرات گران جلوگیری می‌کند.

علائم خرابی شمع خودرو

بسیاری از افراد عادی وقتی موتور کمی لرزش دارد یا مصرف سوخت بالا می‌رود، فکر می‌کنند مشکل از جای دیگری است. اما اغلب خرابی شمع‌ها دلیل اصلی است. از مهم‌ترین علائم می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• موتور به سختی روشن می‌شود، به‌خصوص در صبح‌های سرد. این مسئله در خودروهای چینی که سیستم انژکتوری حساس دارند، خیلی رایج است. لرزش و صدای نامنظم موتور در حالت درجا هم نشانه دیگری است. وقتی یکی از شمع‌ها خوب جرقه نزند، موتور تعادل خود را از دست می‌دهد و ماشین مثل قبل نرم کار نمی‌کند.
• کاهش قدرت و شتاب خودرو احساس می‌شود. وقتی پدال گاز را فشار می‌دهید، ماشین مثل قبل واکنش نشان نمی‌دهد. افزایش مصرف سوخت هم از علائم شایع است چون موتور برای جبران ضعف شمع‌ها سوخت بیشتری می‌سوزاند. روشن شدن چراغ چک موتور، دود غلیظ از اگزوز، بوی بنزین داخل کابین و حتی خاموش شدن ناگهانی موتور هم می‌تواند به خاطر شمع‌های فرسوده باشد.

اگر این علائم را در ماشین خود دیدید، هرچه زودتر اقدام کنید. در خودروهایی مثل فیدلیتی یا جک، بنزین معمولی ایران و رانندگی در ترافیک سنگین، عمر شمع را کوتاه‌تر می‌کند.

بهترین زمان تعویض شمع خودرو

زمان دقیق تعویض بستگی به مدل خودرو، نوع شمع و شرایط استفاده دارد. به طور کلی، برای بیشتر خودروهای چینی هر 20 تا 40 هزار کیلومتر توصیه می‌شود. مثلاً در چری آریزو یا تیگو بهتر است طبق دفترچه راهنما عمل کنید. اگر بیشتر در شهر رانندگی می‌کنید یا از بنزین معمولی استفاده می‌کنید، هر 20 تا 25 هزار کیلومتر شمع‌ها را چک کنید. شمع‌های معمولی نیکلی معمولاً زودتر خراب می‌شوند، اما شمع‌های ایریدیوم یا پلاتین که کیفیت بالاتری دارند، می‌توانند تا 60 تا 80 هزار کیلومتر هم دوام بیاورند. نکته مهم این است که حتی اگر کیلومتر کارکرد هم کم باشد، بعد از 3 سال بهتر است شمع‌ها را تعویض کنید چون الکترودها فرسوده می‌شوند.

ابزارهایی که برای تعویض شمع خودرو نیاز دارید

برای انجام این کار به ابزار زیادی نیاز ندارید. آچار بوکس (آچار بوکس های آهنربایی برای خارج کردن شمع کار را ساده می‌کنند) یا آچار ترک یا آچار شمع با سایز مناسب (معمولاً 16 یا 21 میلی‌متر برای ماشین‌های چینی)، انبردست برای جدا کردن وایرها یا کویل‌ها، شمع جدید، فاصله‌سنج و دستکش ایمنی کافی است. گریس دی‌الکتریک هم برای جلوگیری از چسبندگی وایرها مفید است.

مراحل کامل تعویض شمع خودرو گام به گام همراه با ویدیو

1. ابتدا موتور را خاموش کنید و حداقل 30 تا 60 دقیقه صبر کنید تا کاملاً سرد شود. کار روی موتور داغ خطرناک است و ممکن است دستتان بسوزد یا به قطعات آسیب برسد.
2. کاپوت را باز کنید. در بسیاری از خودروهای چینی مثل جک یا فیدلیتی، ابتدا باید کاور موتور یا قاب سوپاپ را با آچار ستاره باز کنید. بعد وایرهای شمع یا کویل‌ها را به‌آرامی جدا کنید. اگر جدا نشد، احتمالاً شمع دچار چسبندگی شده است و می‌توانید از اسپری جدا کنند استفاده کنید. بهتر است هر وایر را برچسب بزنید تا موقع نصب اشتباه نکنید و ترتیب احتراق به‌هم نخورد.
3. محل بسته شدن شمع را بررسی کرده و با یک دستمال تمیز کنید تا گرد و خاک و آب داخل سیلندر نرود. آچار شمع یا آچار بکس را روی شمع قرار دهید و خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید تا شمع قدیمی بیرون بیاید. همه شمع‌ها را یکی‌یکی بیرون بیاورید.
4. حالا شمع‌های قدیمی را بررسی کنید. رنگ قهوه‌ای روشن یعنی همه چیز خوب است. رنگ سیاه، یعنی سر شمع روغن زده یا دوده‌گرفته است و نشان‌دهنده سوخت غلیظ یا کیفیت پایین بنزین است. رنگ سفید هم می‌تواند نشانه مخلوط رقیق یا داغ شدن بیش از حد باشد. اگر الکترود سر شمع گرد شده باشد، یا اگر ترک یا شکستگی در عایق پوشاننده شمع دیدید، حتماً شمع را تعویض کنید. در آخر، وایر شمع، که با واشر سر سیلندر تماس دارد را هم بررسی کنید.
5. شمع جدید را آماده کنید. فاصله الکترود (گَپ) را با فاصله‌سنج چک کنید. برای اندازه گیری گَپ، از ابراز فاصله سنج استفاده کنید. دفترچه راهنمای ماشین را بررسی کنید تا فاصله توصیه شده برای خودرویتان را پیدا کنید. سپس، فاصله توصیه شده را با فاصله شمع جدید تطبیق دهید. ممکن است شمع جدیدی که خریداری کرده اید، با فاصله مورد نیاز ارائه نشده باشد. اگر مطابق فاصله توصیه شده نبود، فاصله را تنظیم کنید یا از شمع دیگری استفاده کنید که کاملاً مطابق خودروی شماست. این فاصله معمولاً بین 0.8 تا 1.2 میلی‌متر است. شمع را با دست در سوراخ قرار دهید و با آچار شمع یا آچار ترک، آن را سفت کنید تا به سر سیلندر برسد. در دفترچه راهنمای خودرو، معمولاً مشخص می‌شود که در این مرحله چه مقدار دیگر باید شمع را بپیچانید که خیلی محکم یا شل بسته نشود. نباید آن را خیلی محکم کنید چون ممکن است سایر قطعات آسیب ببینند. در نهایت وایرها یا کویل‌ها را وصل کنید. موقع انجام این کار، می‌توانید از کمی گریس دی‌الکتریک استفاده کنید تا دفعه بعد، وایر ها راحت تر جدا شوند. کافیست کمی از این گریس را روی وایر سر شمع بزنید. بعد از درآوردن و تعویض سایر شمع‌ها، کاور را ببندید و موتور را روشن کنید. صدای موتور باید نرم و بدون لرزش باشد.

نکات مهم برای مالکان خودروهای چینی

برای ماشین‌های چینی موجود در ایران، انتخاب شمع باکیفیت خیلی مهم است. شمع‌های بی‌کیفیت زود دوده می‌گیرند و به موتور آسیب می‌زنند. سعی کنید از شمع‌های وارداتی درجه یک یا اورجینال استفاده کنید. بعد از تعویض، چند روز رانندگی کنید و مصرف سوخت و عملکرد موتور را چک کنید. هرگز شمع‌ها را یکی‌یکی باز نکنید و دوباره نصب نکنید. همیشه همه را با هم باز کنید. اگر تجربه کافی ندارید، کار را به تعمیرکار بسپارید، زیرا این کار خیلی مهم است و هر اشتباه کوچک ممکن است آسیب بزرگی به موتور خودرو بزند. اما یادگیری این کار، در بلندمدت به شما کمک زیادی می‌کند.

چرا تعویض به موقع شمع‌ها اهمیت دارد؟

وقتی شمع‌ها خوب کار کنند، احتراق کامل انجام می‌شود، قدرت موتور حفظ می‌شود، مصرف سوخت کم می‌شود و آلایندگی خودرو کاهش پیدا می‌کند. این موضوع برای کسانی که روزانه با ماشین رانندگی می‌کنند و نگران هزینه‌ها هستند، خیلی مهم است. تعویض شمع بخشی از نگهداری موتور خودرو است که نباید فراموش شود.

انتخاب شمع مناسب برای خودرو

شمع‌ها انواع مختلفی دارند: نیکل، پلاتین، ایریدیوم و… . برای خودروهای چینی، برندهایی مثل NGK، Torch یا Bosch گزینه‌های خوبی هستند. همیشه به مشخصات کارخانه توجه کنید و شمع را دقیقاً مطابق مدل خودرو انتخاب کنید. در یدک شین انواع شمع اورجینال، وارداتی درجه یک و شرکتی برای اکثر خودروهای چینی با قیمت مناسب موجود است.

سوالات متداول